 |
|
ABD ekonomisi nereye kosuyor?
|
ABD ekonomisini yöneten kurmaylar finansal piyasalari düzenleme isine basladiktan sonra geri adim atmayacaklardir.Enflasyonla mücadeleleri simdilik basarisiz gibi gözükse de ekonomiye yumusak inis yaptirma sanslari hala sürüyor.Ben 21 Mart’taki Fed toplantisinda enflasyonla mücadele için yeni bir faiz artiriminin gelmesinin dogru karar olacagini düsünüyorum.Ancak ekonomiye yönelik riskler ve mortgage piyasasini göz ederek dogru karar yerine yumusak inis için sanslarini zorlayacaklardir. Görüsüme göre faizleri sabit birakip piyasalari biraz daha takip etmeyi tercih edecekler.
Amerika’da ne oldu?
Paranin, kredinin bol oldugu ve faizlerin düsük seyrettigi dönemde, normal kosullarda kredi verilmemesi gereken milyonlarca Amerikaliya, ilk bakista cazip görünen tekliflerle kredi açildi. Birçok kimse de bu furyada krediyle yeni ev almis ya da mevcut "mortgage" kontratlarinin sartlarini iyilestirme olanagini buldu. Yalnizca 2006 yilinda, 600 milyar dolarlik bu tür riski yüksek "mortgage" kredisi açilmis ABD'de.
Faiz tuzagi
Ekonomideki sartlar degisip faizler yükselince, çogu degisken faizli olan bu kredilerin taksitlerini ödeyemeyen dar gelirli Amerikalilar, "mortgage" sektörünün "subprime" denen en riskli bölümünü ciddi sikintiya sokmus durumda. Bu tür kredilerin toplam büyüklügünün 1.3 trilyon dolari buldugu tahmin ediliyor. Bu kredileri açan finans kuruluslari arasinda batma noktasina gelenler var. HSBC gibi bazi bankalar da ciddi zarara ugradi bu yüzden.Isin kötüsü, ödeme zorluguna düsenler evlerini satisa çikarmaya zorlanacagi için ev fiyatlarinin düsmesi söz konusu. Oysa Amerikalilar evlerinin fiyatlari yükseldigi, buna karsilik "mortgage" taksitleri düstügü için varlarini yoklarini tüketime harciyor, bu da Amerikan ekonomisinin büyümesini sagliyordu. ABD ekonomisinin büyümeye devam etmesi de dünya ekonomisinin hizli büyümesine katkida bulunuyordu.
Simdi ABD'deki "mortgage" sektörünün riskli ayaginda meydana gelen çöküntünün sektörün bütününü etkilemesi halinde, Amerikalilara ek harcama gücü kazandiran uygulama tersine dönecek. Finans dünyasinin ünlü ismi George Soros'a göre bu nedenle 900 milyar dolarlik bir harcama gücü kaybi söz konusu olabilecek ABD ekonomisinde. Bu da ABD ekonomisinin yavaslamasina, hatta belki durgunluga girmesine neden olabilecek.
Korkulan olur ve benim düsüncemin aksine ( ben bir durgunluk beklemiyorum.Bence hala faiz artirimini kaldiracak güçte ABD ekonomisi) Amerikan ekonomisi durgunluga sürüklenirse, Türkiye dahil pek çok ülke olumsuz etkilenebilir bundan. Bu durum küresel finans sisteminde bir güven kaybina yol açarsa durum bizim gibi gelismekte olan ülkeleri ciddi biçimde etkiler. Cari açik finanse edildigi müddetçe sorun degildir diyenler o zamana kadar satacak bir seyde birakamayacaklari için ciddi bir sorun ortaya çikabilir.
Günümüzde sorunun bir kismi, küresel ekonominin ve özellikle de uluslararasi finans sisteminin çok karmasik bir yapiya bürünmüs olmasindan kaynaklaniyor. Bu karmasik yapi içinde bir iki tasin yerinden oynamasi, hedge fundlarin borcunu ödeyememesi ve ABD ekonomisinin yavaslamasi, bütün sistemi etkileyebiliyor. Ben ABD yeni bir faiz artirimina gitmeye cesaret edemeyecegi için Türkiye’nin önünde seçimlere kadar kurda istikrarli bir dönem olacagini düsünüyorum.Maalesef ülkemizde ekonomik istikrar tabiri sagliksiz biçimde kurun oynayip oynamasina indirgendigi için halkin alistigi tabiri kullanmak durumundayim. Çagdas anlamda is üretememek ve küçük orta sirket karliligimizin gittikçe düsmesi,rekabette geri kalmamiz sonucu aslinda çoktan istikrari kaybettik.Ancak yilin ikinci yarisindan itibaren durgunluk kur-faiz-borsa üçgenine sikismis gelismekte olan piyasalarin moralini bozabilir. Mert TOKER |
Tarih
: 19.03.2007 |
|
Tüm
Makaleler |
|
|
|
|
 |
|
|
