 |
|
Dünyadaki para musluklari ve risk istahi kisiliyor mu?
|
Bu sorunun cevabin bulmasak bile ipuçlarini Sali günkü FED toplantisi açiklamalarinda bulabiliriz.Eger dünyada bir trend degisimi sözkonusu olursa hükümetin simdiden önlem almasi gerekiyor.Aksi takdirde Sn. Babacan'in belirttigi gibi 200km ile giden araba duvara toslayabilir.Umarim Amerika'daki gelismeler piyasa çalkantisi olarak kalir.
Dünya borsalarinda dolasan paranin yarisinin Amerikan parasi olmasi ve carry trade faktörüne Türkiye'nin çok bagli olmasi böyle bir temenniyi çok gerektiriyor.Kurdaki ani siçramalar özel sektörü ve bankalari çok yipratabilir.
Yeni hükümetin olusturulmasinin ardindan, acil çözüm bekleyen ekonomik sorunlarimiz var. Bunlari söyle siralayabiliriz:
a) Issizligin azaltilmasi: Nisan sonu itibariyle, issizlik oranimiz % 9.8. 2000 yilinda bu oran % 6.5'ti. Issizlik orani, 2003 yilinda % 10.5'e yükselmisti.
Acilen bu konuda tedbir alinmasi, bu amaçla özel sektör ve kamu yatirimlarinin artirilmasi gerekiyor. Kamu yatirimlarinin artirilmasi karari ise bütçe disiplini ve siki para politikasi uygulamalariyla çelisiyor.
Hükümet, bu nedenle zorunlu olarak, özel sektörün üretim ve ihracat faaliyetlerini desteklemek durumunda. Sonuçta, döviz kurunun yükseltilmesi ve yeni bir denge olusturularak yola devam edilmesi durumuyla karsilasabiliriz.
Sosyal güvenlik sistemi
b) Sosyal Güvenlik Sistemi'nin yeniden olusturulmasi: Sosyal Güvenlik Sistemi'nin Gayri Safi Milli Hasila (GSMH) içindeki orani 2006 yilinda % 4.2 oldu. Daha 2000 yilinda bu oran % 1.4'tü. Bu konudaki harcamalarin saglik konusunda alinan kararlar sonrasi çok süratle artacagi anlasiliyor. IMF'ye verilen sözler arasinda, bu harcamanin, on yil içinde GSMH'nin % 1'ine indirilmesi de var.
Bu durumda, saglik konusunda halka verilen sözlerin bir bölümünden geri dönülmesi veya kontrollerin sikilastirilmasi söz konusu olabilir. Kayit disiyla ilgili alinacak tedbirlerin bir bölümü de sosyal güvenlik harcamalari konusunda rahatlama saglar.
c) Kayit disi ekonominin azaltilmasi: 2004 yili itibariyle yapilan arastirmalara göre, Türk ekonomik faaliyetlerinin % 34'ü kayit disi olarak yapiliyor. Bu oran, OECD'nin 21 gelismis ülkesinde ortalama % 16. Türkiye'de yaklasik her iki kisiden biri (% 47) kayit disi olarak çalisiyor denilebilir. Kayit disi isgücü, tarim sektöründe % 88'e yükseliyor.
Sistem kayit içine alinmadan sosyal güvenlik sistemimizin gelirlerinin artirilabilmesi de mümkün görünmüyor.
d) Vergi reformu yapilmasi: Türkiye'de vergilerin % 65'i dolayli vergilerden aliniyor. Dolayisiyla, zenginden ve fakirden gelirine göre degil, kullandigi mala göre vergi alinmis oluyor. Bu sikinti, bu dönemde mutlaka giderilmeli.
Petrol fiyatlari yükselirse
e) Bütçe disiplininin bozulmamasi: Bütçedeki faiz disi fazla, geçen yil GSMH'nin % 6.3'ü olarak gerçeklesti. Geçen yil ocak-mayis aylari arasinda faiz disi fazla olarak gerçeklesen miktar 15.8 milyar YTL olmustu. Bu yil ise ayni dönemde 10.1 YTL oldu.
Bu kötü sonuca muhtemelen, seçim ekonomisi nedeniyle ulasildi. Merkez Bankasi da bu nedenle, hükümeti uyariyor ve aksi takdirde faiz indirimi yapmayacagi görüntüsünü veriyor.
f) Su ve enerji darbogazlarinin asilmasi: Özellikle su konusunda, zamaninda tedbir alinamadigi anlasiliyor. Belediyeler ve Bakanlik birbirini suçluyor. Öte yandan, petrol fiyatlarinin daha da yükselmesi olasiligi var.
g) Dogu ve Güneydogu bölgelerindeki yatirimlarin artirilmasi: AKP bu bölgelerde iyi oy aldi. Asiri uçlara giden oylarin da AKP'ye kaymasi sevindirici. Simdi, bu bölgelere ciddi yatirimlar götürülmesi gerekiyor. Mert TOKER |
Tarih
: 06.08.2007 |
|
Tüm
Makaleler |
|
|
|
|
 |
|
|
