 |
|
Uzun ve sikintili bir yolda yürümeye hazirlanalim.
|
Küresel piyasalarla birlikte Türkiye finansal piyasalarinin da tansiyonu yeniden tavana vurdu. ABD ekonomisi ve borsalarinin öncülügünde geçen yil ortasi gibi baslayan dalgalanmada 16 Agustos 2007, 27 Kasim 2007 ve 22 Ocak 2008'de görülen borsalarin dip seviyelerinden sonra, 7 Mart tarihli piyasa verileri de, yeni bir taban olusturmaya çok yaklasti.
- Neden kritik asama?- Bitisikte yer alan tablodan izlenebilecegi gibi, ABD borsalarinin düzeyi 2223 Ocak 2008 tarihlerindeki dip seviyesine çok yaklasti. Diger dünya borsalarinin durumu da ayni. Zaten hareketler hep birlikte oluyor. 22 Ocak'ta 11.635 puana inen Dow Jones Endeksi 7 Mart Cuma günü 11.779 puana kadar geriledi. S&P 500 Endeksi de 23 Ocak'ta 1.270 puana inmisti. 7 Mart'ta gün içinde 1.282 puana kadar geriledi. 23 Ocak düzeyine inmesine sadece 12 puan kaldi. Yani borsalar tarihi dip düzeylerine çok yaklastilar. Dünyanin diger borsalari da ABD piyasalari gibi, kritik esige çok yaklastilar.
Eger bugün veya önümüzdeki günlerde bu dip seviyeler asagi yönde geçilirse, borsalarin uzun vadeli trendi iyice belirginlesecek ve yeni dip seviyelerine dogru gidilecek. Ya da piyasalar 22 Ocak'taki dip seviyelerine çarpip yukari dönecekler ve simdilik durumu kurtarmis olacaklar.
7 Mart'taki dip seviyelerine göre 11 Ekim 2007'deki tepe noktalarindan Dow Jones Endeksi yüzde 17.5, S&P 500 Endeksi de yüzde 18.6 geriledi. Bitisikte izlenebilecegi gibi, 11 Ekim'de Dow 14.280, S&P 1.576 ile rekor degerlerine ulasmisti. Ilginç ki, S&P 500 Endeksi 11 Ekim 2007'de 24 Mart 2000'deki 1.553 puanlik tarihi degerini çok az asmis. Hemen hemen ayni yerden geri dönüsünü baslatmis.
- Düsüs nereye kadar?- Borsalarda gerileme olacak da acaba nereye kadar olacak? Bugüne kadar meydana gelen yüzde 1718'lik düsüsler en gelismis sermaye piyasasini ve en gelismis ekonomiyi kesmeye yetmez mi?
Bunun yanitlarindan biri geçmisteki piyasa hareketlerinde, digeri de bugün yasanmakta olan ekonomik durgunlugun veya resesyonun boyutunun, derinliginin ne olacaginda, ne kadar süreyle devam edeceginde yatiyor.
Son açiklanan ekonomik veriler de resesyon ihtimalini güçlendiriyor. Is Yatirim'in Türkiye'ye getirdigi ve son krizi, 2006 yilindan itibaren tahmin eden ABD'li ekonomist Nouriel Roubini, resesyonun en az bir veya bir buçuk yil sürecegini düsünüyor . Roubini'ye göre, ABD ekonomisi aralik ayindan itibaren zaten resesyona girdi, bu asamadan sonra alinan önlemlerin belli bir faydasi olacak ama resesyonu önleyemeyecek. Çünkü çok geç kalindi. Dünyanin geri kalani da ABD resesyonundan etkilenecek, Türkiye ise 2001 krizi ve sonrasinda aldigi önlemlerle resesyondan daha az etkilenmeye aday.Eger krizin teshisçisinin tahmini dogru çikacaksa, bu resesyon 2001'dekinin en az iki kati daha uzun vadeli ve daha büyük olmaya aday. Yani piyasalara etkisi de buna göre daha uzun ve daha derin olabilir.
- Resesyon düsüsü yüzde 40- Gelelim en yakin tarihli ABD resesyonuna piyasalarin verdigi tepkiye. 2001 resesyonunda Fed'in faizleri yüzde 6.5 düzeyinden yüzde 1'e indirildigini biliyoruz. Son dalgalanmada ise faizleri yüzde 5.25'ten yüzde 3'e düsürdü. Devami da bekleniyor ve isteniyor. En yakin tarihli ABD Merkez Bankasi faiz karari toplantisi 18 Mart'ta. Piyasalarin istedigi ve fiyatladigi faiz indirimi de 0.75 puan. Yani yüzde 2.25'e düsürülmesi. Nouriel Roubini de Fed'in faizleri önce yüzde 2'nin, sonra yüzde 1'in bile altina çekmesini bekliyor.
2001 resesyonunda ABD borsalarinin ne kadar düstügünü soldaki tabloda çikardik. Dow Jones Sanayi Endeksi yaninda ABD piyasalarini daha iyi yansitmasi nedeniyle S&P 500 Endeksi'ni de baz aldik. 14 Ocak 2000'den 10 Ekim 2002'ye kadar devam eden düsüs trendinde Dow Jones yüzde 39.7 deger kaybetmis. 2 yila yaklasik veya 7 çeyrek devam eden düsüs sürecindeki kayip yüzde 40.
Buna karsilik çok daha genis temsil kabiliyeti olan S&P 500 Endeksi de yüzde 39.2 gerilemis. Endeks'te düsüs trendi 24 Mart 2000'de 1.553 puandan baslamis ve 21 Eylül 2001'de 945 puanla bitmis.Iki endeksin de söyledigi ayni. 2001 ABD resesyonunda hisse senedi fiyatlari ortalama yüzde 40 deger kaybetmis.
- Yola devam mi?- Eger resesyon fiyatlaniyorsa ve gerçeklesme bu yönde olacaksa, geçmisteki egilimler de gereçliyse henüz bu fiyatlamanin yarisi düzeyine gelinmis durumda. En azindan son resesyona hisse senedi piyasalarinin verdigi tepki böyle diyor. Rekor düzeyinden sadece yüzde 17 gerilemis bugünkü fiyatlarin resesyonu yansittigini söylemek zor. Bu durumda daha yolumuz var demektir.
AKP ikitidarinin el parasiyla sahte cennte yasattigi günlerin sonuna geliyoruz.Türkiye'nin bu süreçten iyi yönetildigi takdirde az hasarla çikma sansi bulunuyor.AKP iktidariyla bu süreç kolay geçecege benzemiyor.
"Talih, vermedigini geri almaz." Seneca Mert TOKER |
Tarih
: 10.03.2008 |
|
Tüm
Makaleler |
|
|
|
|
 |
|
|
